Volgens nabestaanden van het verzet zou het eerherstel voor Walvis in 2018, opnieuw overwogen moeten worden.
RehabilitatieDe terechtstelling van de joodse onderduiker Salomon Walvis door het verzet kwam enkele jaren geleden opnieuw onder de aandacht door het boek 'Het kapitaal van Sal Walvis' van Gerrit van der Vorst. Die concludeerde dat Walvis zonder goede redenen was geliquideerd door Limburgse verzetsmannen. De gemeente Horst besloot daarop Walvis in 2018 te rehabiliteren. Zo werd zijn naam toegevoegd aan het oorlogsmonument voor de lokale oorlogsslachtoffers. Later volgenden een struikelsteentje en een straatnaam.
Nabestaanden verzet boosDeze erkenning schoot bij Jan en Jac. Houwen in het verkeerde keelgat. Zij zijn de zonen van bakker en verzetsman Wiel Houwen in Horst. Ze hebben altijd gehoord dat Walvis uit de weg geruimd moest worden, omdat hij een bedreiging voor het verzet vormde. Daarom vinden de broers Houwen het onbegrijpelijk dat Walvis nu als een 'onschuldige onderduiker' wordt afgeschilderd, die zonder gegronde redenen door het verzet werd doodgeschoten. Bovendien suggereerde Van der Vorst dat Walvis het slachtoffer was geworden van roofmoord.
Zelf schuldCammaert betoogt dat Walvis de liquidatie een beetje over zichzelf had opgeroepen. Tijdens zijn onderduikperiode gedroeg hij zich allesbehalve voorzichtig. Zo stelt Cammaert dat Walvis in een opvallende leren jas en laarzen door Horst en omgeving liep. Bovendien zou hij ruzies met zijn vrouw hebben gehad, omdat hij een relatie aanging met een andere joodse onderduikster. Bovendien liet Walvis verzetsmensen weten dat hij hen zou verraden als de Duitsers hem oppakten. Het verzet vreesde dat door het gedrag van Walvis illegale werkers gevaar liepen en besloten na veel overleg om hem te liquideren.
Geen roofmoordVan roofmoord was volgens Cammaert geen sprake. Hij stelt dat de knokploeg die vanuit Zuid-Limburg naar Horst kwam om Walvis te liquideren, niet wist dat die een grote som geld bij zich droeg. Cammaert acht het waarschijnlijk dat het geld gebruikt is om het verzet te financieren. Betrokkenen spreken over een geldbedrag tussen de 4.000 en 8.000 gulden dat nooit meer getraceerd is.
ManipulatieIn zijn onderzoek rekent Cammaert af met de constructie die Van der Vorst heeft gemaakt. “Het motief voor de liquidatie heeft geen moment ter discussie gestaan. Dat is in essentie gebaseerd op mogelijk verraad. Er zijn personen om minder duidelijke redenen door het verzet neergeschoten.”
Cammaert schrijft dat het onderzoek van Van der Vorst rammelt: “Zijn benadering druist in tegen historische vakethiek en het streven naar objectiviteit. Om zijn doelstelling waar te maken wordt de lezer gemanipuleerd”. Het heeft er volgens Cammaert toe geleid dat zowel de direct betrokkenen als het verzet in diskrediet zijn gebracht. “Walvis creëerde door zijn gebluf en gedrag zijn eigen noodlot”, aldus Cammaert.
Rehabilitatie ter discussieHet is nog onduidelijk of de gemeente Horst aan de Maas de rehabilitatie van Salomon Walvis gaat heroverwegen. Een woordvoerder van de gemeente was niet op de hoogte van het nieuwe onderzoek.
Jan Houwen zegt dat zijn familie zich afstandelijk heeft opgesteld bij het onderzoek van Cammaert. “De gemeente moet zelf weten wat ze met het onderzoek gaan doen. Maar de resultaten zijn dermate overtuigend dat je zou verwachten dat zaken gerectificeerd moeten worden”, zegt Houwen. Onderzoeker Gerrit van der Vorst laat weten het onderzoek van Cammaert nog niet te hebben. Hij wil pas reageren als hij het heeft gelezen.
