De totstandkoming van het programma is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen de gemeente, erfgoedexperts, maatschappelijke organisaties en inwoners.
Zichtbaar en beleefbaar
Volgens wethouder Riny Coenders sluit het programma aan op de noodzaak om onder de nieuwe Omgevingswet erfgoed structureel in het ruimtelijk beleid te verankeren. Daarnaast speelt het in op achterstanden in het erfgoedbeheer die zijn ontstaan sinds de gemeentelijke herindeling. “We willen onze geschiedenis niet alleen behouden, maar ook zichtbaar en beleefbaar maken voor de mensen die hier wonen en voor bezoekers,” aldus Coenders. “Dat betekent dat we zorgvuldig omgaan met monumenten, landschapselementen en cultuurhistorische structuren, zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van ontwikkeling.”
Dynamisch
Een belangrijk uitgangspunt in het programma is dat erfgoed geen statisch gegeven is. De gemeente ziet het als een dynamisch veld dat om blijvende aandacht en actualisatie vraagt. In dat kader is een uitvoeringsagenda opgesteld, waarin de eerste maatregelen zijn opgenomen. Voor de jaren 2025 en 2026 ligt de nadruk onder meer op het aanpassen van ruimtelijke regels, het ondersteunen van particuliere en collectieve erfgoedinitiatieven, en het vergroten van het publieksbereik via toerisme en educatie.
Vrijwilligers
Een van de partners die nauw betrokken is bij het programma, is Stichting Landschap Horst aan de Maas. Bestuurslid Jos Claessens benadrukt de rol van vrijwilligers bij de totstandkoming van het programma. Al in een vroeg stadium hebben lokale groepen landschappelijke elementen geïnventariseerd, van veldkruizen en houtwallen tot oude akkers en heidevelden. “Als vrijwilligersorganisatie hebben wij onze kennis gedeeld om zo bij te dragen aan de inhoudelijke kwaliteit van het programma. Het is nu zaak om die samenwerking voort te zetten in de uitvoering,” aldus Claessens. Hij wijst daarbij op het belang van maatwerk en kleinschalige projecten die passen bij het karakter van het landschap en de betrokkenheid van inwoners.
