Aanleiding is het snel veranderende energielandschap. De vraag naar elektriciteit groeit, terwijl het elektriciteitsnet steeds voller raakt. Dit leidt tot netcongestie, waardoor woningbouw- en energieprojecten vertraging kunnen oplopen. Volgens de gemeente is het daarom nodig om energie breder te benaderen: niet alleen de opwek, maar ook besparing, opslag, transport en slim verbruik.
Energieneutraal 2025
De uitgangspuntennotitie vormt het kader voor het Energieprogramma dat in 2026 door het college van burgemeester en wethouders wordt vastgesteld. In dat programma worden de uitgangspunten vertaald naar concrete maatregelen en samenwerkingsafspraken. De gemeente houdt vast aan de bestaande doelen voor 2030, waaronder 35 procent energiebesparing en 30 procent duurzame opwek, en werkt toe naar een volledig fossielvrij en energieneutraal systeem in 2050.
Lokale aanpak
Lokale omstandigheden spelen daarbij een grote rol. Horst aan de Maas bestaat uit meerdere dorpen met een relatief lage bebouwingsdichtheid, waardoor collectieve warmtevoorzieningen voor woningen vaak minder rendabel zijn. Tegelijkertijd is er een grote glastuinbouwsector aanwezig, die veel energie verbruikt maar ook een belangrijke rol speelt in de lokale energieproductie via warmtekrachtkoppelingen (WKK’s). Deze sector levert daarmee een bijdrage aan de stabiliteit van het elektriciteitsnet. Onder andere deze kenmerken vragen volgens de gemeente om maatwerk en een eigen lokale koers.
Netcongestie
Een belangrijke prioriteit voor de komende jaren is het beperken van de gevolgen van netcongestie. De gemeente wil dit doen door slim energieverbruik te stimuleren, opslagmogelijkheden te benutten en energieopwek beter af te stemmen op de lokale vraag en netcapaciteit. Nieuwe grootschalige opwekprojecten worden terughoudend benaderd, met uitzondering van het zonnepark Dorperpeel, dat nodig is om de doelen voor 2030 te halen.
Lokale regie
Een ander belangrijk uitgangspunt is het vergroten van de lokale regie over de energievoorziening. De gemeente verkent de oprichting van energiegemeenschappen, waarin inwoners en bedrijven gezamenlijk kunnen investeren in opwek en opslag van energie. Dit sluit aan bij nieuwe nationale wetgeving, zoals de Energiewet die in 2026 ingaat, en bij provinciaal beleid dat inzet op lokaal eigenaarschap. Volgens de gemeente kan lokaal eigendom bijdragen aan meer grip op de betaalbaarheid en beschikbaarheid van energie en de afhankelijkheid van marktfluctuaties verkleinen.
Energie wordt gezien als een basisbehoefte, en de recente prijsschommelingen hebben laten zien dat vooral kwetsbare huishoudens risico lopen op energiearmoede. In Horst aan de Maas gaat het om ruim 500 huishoudens. De gemeente wil energiearmoede structureel aanpakken door in te zetten op woningisolatie, ondersteuning bij verduurzaming, energiecoaches en, waar nodig, financiële ondersteuning.
